Nhật ký Asiad 20 ngày 20/9: Việt Nam có hai HCĐ, Thái Lan ba HCV, karate kata mở tín hiệu

Tiếng vỗ tay vang lên từ khu vực khán đài Việt Nam khi Bùi Ngọc Nhi hoàn tất bài kata cá nhân nữ rồi cúi chào ba giám định. Trên bảng tổng sắp Asiad 20 ở Aichi-Nagoya, ngày 20/9 được ghi nhận bằng hai HCĐ của Việt Nam và ba HCV của Thái Lan. Tấm huy chương của Ngọc Nhi nằm trong số đó, nhưng hành trình tới huy chương kể một câu chuyện riêng. Ngọc Nhi thua một võ sĩ Nhật Bản ở vòng loại. Với người xem vội, đó là một trận thua. Với người đọc hệ thống thi đấu karate kata, đó là điểm khởi đầu của nhánh vớt. Cô thắng võ sĩ Hàn Quốc, thắng tiếp võ sĩ Singapore, rồi chạm tay vào HCĐ. Đường đi ấy có thể xác minh và có thể định vị: Ngọc Nhi nằm ngay dưới tầng lớp dẫn đầu của Nhật Bản, đồng thời phía trên nhiều hệ thống karate đang phát triển ở châu Á. Trong luật thi đấu karate của Liên đoàn Karate Thế giới, các kỳ đại hội lớn thường dùng nhánh thua để trao hai HCĐ. Vì vậy, việc thua ở vòng loại không phải dấu chấm hết nếu võ sĩ vẫn còn trong hệ thống vớt. Với khán giả quen xem các môn đấu loại trực tiếp, nhánh vớt dễ bị hiểu là một kiểu an ủi. Với giới chuyên môn, nhánh vớt là một kênh kiểm chứng khác: người thắng trở lại từ nhánh thua thường phải thi đấu nhiều hơn, chịu áp lực tâm lý lớn hơn. Karate kata khác karate kumite ở hai hệ thống hoàn toàn. Kata là môn biểu diễn kỹ thuật, giám định chấm theo tiêu chí thể thao và độ khó; kumite là môn đối kháng, điểm số được ghi bằng các kỹ thuật sạch, có kiểm soát. Vì vậy, HCĐ của Ngọc Nhi và thành tích của Chu Văn Đức, nếu có, không thể so sánh bằng cùng thước đo. Một võ sĩ giỏi kumite chưa chắc giỏi kata, và ngược lại. Chúng ta cần ghi nhận hai câu chuyện riêng biệt. Trong một môn chấm điểm như kata, không có đòn knock-out, không có thời gian đếm ngược, không có phép màu ở những giây cuối. Chỉ có độ khó của bài, độ chính xác của động tác và cách giám định đặt bút. Tôi từng mô phỏng tiếng hò reo cho một sân vận động không người, và nhận ra tràng vỗ tay lớn nhất đến từ số liệu. Hôm nay, số liệu nói rằng Việt Nam vừa có một HCĐ karate kata tầm châu lục, nhưng dữ liệu cũng nói rằng tấm HCĐ này không đến từ trận chung kết. Nó đến từ nhánh vớt. Khi dữ liệu bắt đầu biết phản kháng, chiến thuật mới chịu mở miệng. Dữ liệu phản kháng theo hai cách. Nó không chứng minh đẳng cấp vô địch tuyệt đối, mà chứng minh chiều sâu và sự ổn định của tuyển karate Việt Nam. Nó cũng ghi dấu một ngưỡng cụ thể, ngưỡng nằm dưới Nhật Bản và trên Hàn Quốc, Singapore trong ngày thi đấu 20/9. Ranh giới này có thể thay đổi ở kỳ sau, nhưng giá trị tham chiếu của nó là thật. Danh sách võ thuật Việt Nam ngày 20/9 còn có Chu Văn Đức thi karate kumite hạng 60kg nam, Nguyễn Văn Sỹ vào chung kết trường quyền nam và hai tuyển thủ tán thủ ở vòng loại. Nhật ký ghi tên nhưng chưa cho kết quả. Với một nhà phân tích, khoảng trống này đáng tiếc. Nếu Chu Văn Đức giành chiến thắng ở kumite hoặc Nguyễn Văn Sỹ có thứ hạng trong trận chung kết trường quyền, bức tranh karate và wushu Việt Nam sẽ khác. Thiếu dữ liệu cuối trận, không thể nói về sức mạnh kỹ thuật, chỉ có thể ghi nhận sự hiện diện. Trường quyền là một nội dung taolu của wushu, cũng thuộc nhóm biểu diễn chấm điểm. Nguyễn Văn Sỹ lọt vào chung kết có nghĩa là anh đã vượt qua vòng loại trong số nhiều võ sĩ châu Á, một dấu hiệu của thứ hạng tốp khu vực. Nhưng vị trí cuối cùng chưa được công bố. Nếu kết quả thiếu trong nhật ký, tôi không thể xếp anh vào bất kỳ thang bậc nào. Việc vào chung kết là một tín hiệu tích cực, nhưng tín hiệu đó chỉ trọn vẹn khi con số cuối cùng xuất hiện. Tán thủ là môn đối kháng của wushu, có đấm, đá và quật ngã. Luật tán thủ khác kickboxing chuyên nghiệp ở điểm bảo hộ, cách chấm điểm và giá trị của động tác quật. Hai tuyển thủ Việt Nam vào vòng loại, nhưng chưa có kết quả. Đây là nhóm thông tin bị bỏ trống. Một tấm huy chương tán thủ sẽ thay đổi hoàn toàn tấm gương võ thuật Việt Nam ở kỳ đại hội này. Thái Lan đang dẫn đầu ngày thi đấu với ba HCV, tất cả từ teqball. Việt Nam có hai HCĐ, một từ teqball, một từ karate kata. Bảng tổng sắp gộp chung thành hai HCĐ, nhưng cách gộp ấy làm phẳng thông tin. Teqball và karate kata khác nhau về bản chất vận động, hệ thống luật và chiến lược đào tạo. Một tấm HCĐ teqball trả lời câu hỏi về kỹ năng kiểm soát bóng trên bàn cong; một tấm HCĐ kata trả lời câu hỏi về kỹ thuật, độ khó và khả năng trình diễn trước hội đồng giám định. Xếp cạnh nhau có thể giúp bảng huy chương đẹp, nhưng không giúp người đọc hiểu thể thao Việt Nam đang mạnh ở đâu. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, tôi không vội đặt tấm HCĐ kata ngang hàng với một tấm HCĐ đối kháng. Kata là biểu diễn, kumite là đối kháng, trường quyền là trình diễn, tán thủ là đối kháng. Nếu tách riêng từng hệ, ngày 20/9 của võ thuật Việt Nam có một kết quả rõ ràng là của Ngọc Nhi, và ba dấu hỏi là của Đức, Sỹ cùng các tuyển thủ tán thủ. Chính những dấu hỏi đó làm nên nhật ký. Góc nhìn ngược lại cũng cần được đặt lên bàn. Một tấm HCĐ từ nhánh vớt thường bị truyền thông giảm giá trị, nhưng trong các kỳ đại hội lớn, nhánh vớt là nơi phản ánh độ sâu của đội tuyển và khả năng đọc đối thủ sau thất bại. Ngọc Nhi thua một người Nhật, sau đó thắng hai đối thủ từ Hàn Quốc và Singapore. Người thắng ở nhánh vớt không phải người may mắn, mà là người biết điều chỉnh bài thi sau một kết quả không như ý. Đó là một dữ liệu tâm lý, không kém phần quan trọng so với điểm số. Ở góc độ vận hành, Asiad 20 có 31 bộ huy chương trong ngày đầu tiên. Việt Nam góp mặt ở bơi, bắn súng, karate, xe đạp, MMA, wushu, bóng chuyền, bóng ném và teqball. Trong đó, bắn súng vẫn được nhắc đến như một kênh huy chương chủ lực, còn karate, wushu và tán thủ là những kênh phụ nhưng có thể tạo ra sự khác biệt. Đội tuyển quốc gia thường vận hành theo chương trình tập trung; nhật ký hôm nay không cho biết giáo án hay tình trạng thể lực, nên mọi nhận định về sự chuẩn bị chỉ dừng ở mức suy luận. Trở lại câu hỏi lớn: ngày 20/9 nói gì về võ thuật Việt Nam? Nó nói rằng karate kata có một tấm HCĐ có thể xác minh. Nó cũng nói rằng hệ thống đối kháng gồm kumite, tán thủ và trường quyền vẫn đang giấu kết quả. Khi dữ liệu còn thiếu, tiếng vỗ tay trên khán đài dễ trở thành tiếng ồn. Tôi không phản đối niềm vui; tôi chỉ muốn tìm hiểu niềm vui đó dựa trên nền móng nào. Tấm HCĐ của Ngọc Nhi có thể xác minh, và nó định vị Việt Nam ở tầng ngay dưới Nhật Bản, phía trên Hàn Quốc và Singapore trong ngày 20/9. Những kết quả còn lại chưa hiện diện, và đó là lý do tôi sẽ tiếp tục theo dõi. Ngày mai, tán thủ và trường quyền sẽ bước thêm một vòng. Nếu Nguyễn Văn Sỹ đứng trên bục, wushu Việt Nam sẽ có thêm một dấu mốc. Nếu Chu Văn Đức tiến sâu ở kumite, võ thuật Việt Nam sẽ có thêm một mảnh ghép đối kháng đáng giá. Còn nếu mọi thứ bị bỏ ngỏ, nhật ký ngày 21/9 sẽ buộc chúng ta phải chờ đợi. Giữa sân cỏ và đấu trường esport có một cây cầu vô hình, và tôi kiếm sống bằng cách chứng minh nó đang lung lay. Sáng mai, cây cầu ấy sẽ rung lên theo bước chân của các võ sĩ Việt Nam.