Đội bóng của những người xa quê: Indonesia và canh bạc di sản kép

Đội bóng của những người xa quê

Hook

Đêm ở Jakarta, tôi ngồi một mình xem lại đoạn băng trận Indonesia hòa Malaysia trong thế thiếu người. Thứ khiến tôi dừng hình là bảng tên cầu thủ. Ở đó vang lên những cái họ như tên một con phố ở Amsterdam, một cảng biển Rotterdam, một thị trấn nhỏ ven sông ở Hà Lan. Họ khoác áo đỏ trắng và hát quốc ca Indonesia, nhưng trong mắt họ còn một khoảng trời khác. Tôi đã ngồi nhiều khán đài Đông Nam Á, và chưa lần nào tôi thấy một đội tuyển giống một chuyến tàu chở người xa quê đến thế.

Context

Indonesia bước vào giải đấu khu vực với tư cách ứng viên vô địch. Lượt đầu, họ thắng Singapore hai bàn không gỡ. Lượt sau, họ để Malaysia cầm hòa trong trận chỉ còn mười người trên sân. Qua hai trận, đội bóng của huấn luyện viên Herdman ghi đúng hai bàn. Malaysia đang dẫn đầu bảng nhờ hiệu số nhỉnh hơn. Vì thế, cuộc đối đầu với Bangladesh trở thành trận quyết định: Indonesia cần một chiến thắng đậm để đòi lại ngôi đầu, trong khi người hâm mộ nước này chờ đợi Malaysia sẩy chân trước Singapore.

Điều khiến tôi chú ý không nằm ở bảng xếp hạng. Nó nằm ở cách đội bóng này được dựng nên. Một đội hình gồm toàn những cầu thủ mang hai dòng máu, lớn lên ở châu Âu, trở về khoác áo quê cha. Đó là một canh bạc. Như mọi canh bạc, nó đẹp ở ý tưởng và nghiệt ở thực thi.

Tôi từng theo dõi một đội tuyển châu Á khác đi theo con đường tương tự, và tôi nhớ cảm giác lạ lẫm khi nhìn những gương mặt châu Âu cất tiếng hát một bài ca không thuộc về tuổi thơ họ. Có một khoảng cách giữa việc sở hữu một hộ chiếu và việc thuộc về một mảnh đất. Indonesia đang thử xóa khoảng cách ấy bằng bóng đá.

Core

Trên sân, tôi theo dõi cách Indonesia pressing. Họ đè đối thủ suốt chín mươi phút, dồn bóng ra hai biên, ép tuyến giữa co lại. Về lý thuyết, họ hơn Bangladesh ở mọi phương diện: thể lực, tốc độ, kỹ thuật, chiều sâu đội hình. Nhưng bóng đá không sống bằng lý thuyết. Hai bàn sau hai trận là một lời thì thầm khó nghe với bất kỳ hàng công nào. Một đội dứt điểm kém vẫn có thể thắng, nhưng nó không thể thắng đậm, và ở một bảng đấu mà hiệu số quyết định ngôi đầu, đó là nỗi lo thật.

Tôi để ý đến những pha bóng cuối cùng. Bóng đến chân một tiền đạo ở rìa vòng cấm, và thay vì dứt điểm, anh ta chuyền ngang. Lần khác, một cú sút chạm cột. Lần khác nữa, bóng đi vọt xà. Những khoảnh khắc ấy không lên bảng tỷ số, nhưng chúng kể câu chuyện về một tập thể chưa tìm được nhịp chung. Khi bạn đến từ bốn giải đấu khác nhau, phản xạ của bạn cũng khác nhau. Người quen đá nhanh một nhịp, kẻ quen giữ bóng thêm một giây. Trong vòng cấm, một giây là tất cả.

Người ta không nhớ tỷ số, người ta nhớ cách một đôi giày in dấu trên cỏ. Tôi nhớ những bước chân của cầu thủ Indonesia trong hiệp hai trận gặp Malaysia. Mười người, mệt lả, nhưng vẫn bám. Họ phòng ngự bằng một thứ bản năng không ai dạy được. Một điểm tựa tinh thần đẹp. Nhưng khi cần bàn thắng, cái đẹp ấy không đủ. Và đây là điều tôi luôn tin: khả năng chịu đựng không thay thế được khả năng kết liễu.

Indonesia có lợi thế về con người. Nhưng lợi thế về con người chỉ chuyển thành bàn thắng khi có thời gian. Một đội tuyển quốc gia không có thời gian. Nó có vài ngày hội quân, vài buổi tập, vài trận đấu. Trong khoảng thời gian ngắn ngủi ấy, một đội hình đa quốc tịch khó gắn kết hơn một đội hình lớn lên cùng nhau từ thuở thiếu niên. Đó là cái giá của canh bạc.

Contrarian

Người ta hay nói Indonesia mạnh hơn phần còn lại của bảng. Có lẽ đúng. Nhưng tôi không tin vào sự vượt trội được tuyên bố mà chưa được chứng minh. Khi Herdman dựng một đội hình từ những người lớn lên cách nhau hàng nghìn cây số, ông nhập khẩu tài năng, và cùng lúc nhập khẩu cả khoảng cách. Những cầu thủ ấy đến từ những giải đấu khác nhau, múi giờ khác nhau, cách chơi khác nhau. Họ chưa từng đứng cạnh nhau trong một đêm mưa, chưa từng nghe cùng một tiếng hét từ khán đài. Sự gắn kết không mua được bằng hộ chiếu.

Điểm mù của ký ức tập thể nằm ở đây. Người hâm mộ nhìn vào danh sách và thấy một dàn sao. Tôi nhìn vào và thấy những người xa lạ mặc đồng phục. Một đội bóng gồm toàn những người về nước khoác áo quê cha có thể chiến thắng ở một giải khu vực, nhưng nó đặt ra câu hỏi lớn hơn: nền bóng đá bản địa đang ở đâu trong bức tranh này? Nếu mỗi lần cần một đội hình mạnh, người ta lại gọi về từ châu Âu, thì những đứa trẻ lớn lên ở Jakarta, ở Surabaya, ở Makassar sẽ nhìn vào đâu để tin rằng con đường của chúng có đích?

Có một điều kỳ lạ mà tôi buộc phải nói ra. Một giải đấu khu vực Đông Nam Á với sự góp mặt của Bangladesh là điều không khớp với bất kỳ bản đồ bóng đá nào tôi từng biết. Bangladesh thuộc về Nam Á. Việc họ xuất hiện trong một giải mang tên ASEAN khiến tôi tự hỏi liệu tôi đang xem một giải đấu có thật, một giải giao hữu, hay chỉ là một cái tên bị gọi nhầm. Khi nền tảng của câu chuyện đã lung lay, mọi phân tích phía trên cũng chỉ là cát.

Và tôi nghĩ về áp lực đang đè lên vai Herdman. Ông cần một chiến thắng đậm, không phải để chứng minh chiến thuật, mà để bảo vệ một lựa chọn. Khi bạn chọn một con đường khác thường, bạn phải thắng bằng chính con đường ấy. Nếu Indonesia thắng Bangladesh với tỷ số khiêm tốn, câu hỏi về đội hình di sản kép sẽ quay lại, sắc hơn. Bóng đá không tha cho những nhà cải cách thất bại.

Takeaway

Dù kết quả thế nào, trận gặp Bangladesh sẽ kể một điều về Indonesia, không phải về tỷ số. Nó kể về việc một quốc gia đang chọn con đường nào để trở thành chính mình trên sân cỏ: nuôi lớn những đứa trẻ của mình, hay đi tìm chúng ở những nơi xa. Indonesia có thể thắng đậm, và mọi người sẽ quên đi hai bàn thắng ít ỏi trước đó. Nhưng tôi sẽ nhớ những cái tên xa lạ ấy, những chàng trai về nhà mà chưa từng sống ở đó. Sân không người, nhưng ký ức xếp hàng dài trên khán đài. Và trong đêm Jakarta ấy, tôi tự hỏi: một đội tuyển được gọi về từ bốn phương trời, liệu có biết quê hương mình thơm mùi gì?